Panteon na planszy #2: Cyklady: Hades – Herosi i potępieńcy

Możemy śmiało stwierdzić, że początkiem wszystkich mitologii jest moment, w którym człowiek po raz pierwszy zadał sobie podstawowe dla własnej natury pytania – Skąd pochodzę? Dokąd zmierzam? Pytania te przewijają się we wszystkich kulturach świata, a poznawanie treści odpowiedzi, jakich udzielili na nie nasi przodkowie jest fantastycznym doświadczeniem.
Nadchodzące jesienne wieczory to idealny czas, by sięgnąć po książkę i odpłynąć myślami ku zamierzchłym czasom. Walczyć u boku mitycznych bohaterów, przeżywać ich dramaty, wraz z nimi zwiedzać krainy żywych i umarłych. Czasem jednak książka to za mało …

Mam nadzieję, że tym krótkim wstępem choć trochę zachęciłem Was do sięgnięcia po którąś z starożytnych mitologi, tak jak niedawną recenzją starałem się przekonać Was do gry Cyklady. Dziś, kontynuując wątek mitologiczny, a zarazem rozwijając wspomniany tekst udamy się wgłąb Hadesu, gdzie pośród snujących się dusz zasiada na swym tronie pan podziemnego świata.

Starszy brat Zeusa

Eschatologia zawsze stanowiła dla mnie szczególnie interesującą część mitów i wierzeń każdego z dawnych ludów. W obrębie starogreckich opowieści to właśnie historie związane z Hadesem (w obu znaczeniach tego słowa), wydawały mi się najbardziej zajmujące. Nic więc dziwnego w tym, że niecierpliwie wyczekiwałem pierwszej partii Cyklad z wykorzystaniem dodatku, który bogu zmarłych zawdzięczał swą nazwę.

Przejrzawszy zasady prezentowanego dodatku dowiadujemy się, że oto oddano w nasze ręce nie jedno duże rozszerzenie, a zestaw mniejszych, które w dowolnych konfiguracjach możemy łączyć z grą podstawową. Sprawdźmy zatem co oferują poszczególne dodatki i w jakim stopniu wpływają na zasady Cyklad.

  • Dodatek #1: Rozmieszczanie sił, czyli dobry start pod czujnym okiem bogów

Wedle zasad tego wariantu, zamiast rozpoczynać partię w predefiniowanym układzie sił, możecie o dogodne pozycje i profity powalczyć na drodze licytacji. Przebiega ona analogicznie, do każdej innej z tą różnicą, że po jej zakończeniu – zgodnie z porządkiem płytek bogów – gracze kolejno wykładają na planszę po 2 oddziały i 2 floty zajmując po 2 wyspy i sąsiadujące z nimi pola morza. Ponadto rozmieszone/pozyskane zostają również bonusy za zdobycie przychylności konkretnych bogów odpowiednio – 1 odział za Aresa, 1 flota za Posejdona, 1 Filozof za Atenę, 1 kapłan za Zeusa lub 1 znacznik dobrobytu za Apolla.

Dzięki wymienionym bonusom może zdarzyć się tak, że któryś z graczy rozpocznie grę z 3 wyspami, inny na start otrzyma zniżkę w licytacji itd. Profity są więc nie małe, jednak nie ma nic za darmo. W przeciwieństwie do gry podstawowej w pierwszej rundzie nie zostaje pobrany dochód, toteż gracze muszą przemyślanie wydać – pobrane przed inicjującą licytacją – 7 sztuk złota.

Jak już pewnie zauważyliście wariant ten  nie wymaga posiadania żadnych nowych komponentów, toteż mając jedynie podstawową edycję Cyklad możecie śmiało go przetestować – wystarczą Wam zasady dostępne na stronie wydawcy. Pozostaje pytanie, czy warto? Moim zdaniem tak. Być może nie będziecie korzystać z tych zasad podczas każdej partii, jednak jako urozmaicenie sprawdzają się bardzo dobrze. Różnorodne otwarcia gwarantują nieco inną dynamikę gry oraz podejście do pierwszych kilku rund, a to bezpośrednio przekłada się na zwiększenie regrywalności samej podstawki.

  • Dodatek #2: Hades i jego wojska nieumarłych, czyli o tych, którzy nie dostali obola pod język

 Tytułowy Hades i jego ponure legiony jest pierwszym z rozszerzeń właściwych, to znaczy tych wprowadzających do rozgrywki nowe komponenty. W jego skład wchodzi dwustronna płytka boga wraz z znacznikiem, zestaw figurek nieumarłych oddziałów i widmowych okrętów oraz żeton nekropolii. Zasady działania dodatku są bardzo intuicyjne, a mimo to w niebanalny sposób wpływają na samą rozgrywkę. Otóż, w każdej rundzie po rozmieszczeniu płytek bogów, lecz jeszcze przed licytacją rzucamy dwiema  kostkami posiłków, by następnie przesunąć kolumnę Hadesa o tyle wartości w prawo na jego płytce, ile wskazały wspomniane kości. W momencie gdy znacznik osiągnie lub przekroczy pole nr 9, bóg podziemia wyruszy, by w aktualnej rundzie siać strach i zamęt wśród śmiertelników. Oznacza to, że jego płytkę należy obrócić awersem ku górze, a następnie zakryć nią boga będącego o jedną pozycję nad Apollem – w tej rundzie ustąpi on miejsca Hadesowi.

Plany Hadesa trudno przewidzieć, toteż wprowadza on do gry element pierwotnego chaosu i niepewności, dając zarazem szerokie pole do popisu dla wszystkich fanów nieoczekiwanych zwrotów akcji. A to dlatego, że zdobycie przychylności starszego brata Zeusa pozwala na podjęcie szeregu akcji – od rekrutacji oddziałów/floty, przez ruch tychże, aż po budowę Nekropolii. Ta ostatnia zostaje w grze już do samego końca generując właścicielowi złoto w momencie śmierci oddziałów dowolnego z graczy. W przeciwieństwie do wspomnianego cmentarzyska posępne legiony i widmowe okręty Hadesa rozpływają się we mgle zaraz po zakończeniu rundy, toteż ich potępieńczy szturm może być przydatny, lecz bez odpowiedniej pomocy żywych jego owoce bardzo łatwo jest stracić.

W rundzie następującej po wizycie boga umarłych w świecie śmiertelników, należy rozpocząć nowe odliczanie do kolejnych żniw dusz.

  • Dodatek # 3: Herosi i Stwory, czyli o ludziach równych bogom

Tak jak trudno nam sobie wyobrazić mitologię bez fantastycznych stworów, tak też nie sposób pomyśleć, by mogło zabraknąć w niej herosów, którzy w przypływie bohaterstwa zechcieliby owe stwory zgładzić. Kiedy jednak boskich rozkazów brak, a wszystkie pobliskie gorgony dawno oślepły, wprawiony wojownik, strateg, a nawet władca chętnie udzielą Ci poparcia, jeśli tylko będziesz je w stanie wynagrodzić.

W dodatku znajdziecie 6 kart herosów wraz z odpowiadającymi im figurkami. Karty należy wtasować w talię Mitologicznych Stworzeń, z której będzie można nabyć je w identyczny do potworów sposób. O ile jednak droga rekrutacji jest identyczna, tak już użycie i utrzymanie diametralnie inne od Mitologicznych Stworów. Każdy z posiadanych bohaterów wymaga opłacenia 2 sztuk złota – co rundę, zaraz po zebraniu dochodów. Na początku rozgrywki może to być spory koszt, lecz możliwości najpewniej okażą się kuszące. Po pierwsze herosi posiadają zdolność bojową – każdy nieco inną np. umięśniony Achilles liczy się jako 2 oddziały, Ulisses zinfiltruje siedzibę wroga, dzięki czemu ta nie zapewni mu bonusów z Fortec i Metropolii, a Midas, dzięki potędze złota pozwoli przerzucać kość posiłków, pozyskując najemne kompanie. Po drugie wszyscy mogą poświęcić swe życie dla większej sprawy, co tu symbolizowane jest przez zdolność poświęcenia, którą np. dla Perseusza będzie możliwość błyskawicznego przeniesienia wojsk z zajmowanej przez niego wyspy na inną z własnymi jednostkami, a dla Hektor pozyskanie dodatkowych Filozofów w zamian za Kapłanów. Gdyby zaś tego było mało, każda z mitologicznych gwiazd jest również uznawana za oddział, toteż może przemieszczać się i brać udział w bitwach na zasadach analogicznych do podstawowych jednostek.

Herosi to zatem kolejny po Hadesie sposób na pozyskanie dodatkowego, silnego wojownika poza akcją Aresa, dla wielu osób może to być już drugi argument przemawiający za zainteresowaniem się omawianym rozszerzeniem.

Prócz wspomnianych bohaterów, moduł ten to również 5 kart Mitologicznych Stworów, które jak doskonale wiecie z wcześniejszej recenzji, w największym stopniu urozmaicającym partie podstawowych Cyklad. Stąd prosty wniosek – tych nigdy mało!

  • Dodatek #4: Boskie łaski, czyli pamiątki z Olimpu

Być może zastanawialiście się co porabia reszta olimpijskich bogów, gdy Ares, Atena, Zeus, Posejdon i Apollo zmagają się w wojnie o archipelag Cyklad? Wcześniej po części rozwiałem Wasze wątpliwości co do Hadesa – ten na swój sposób bierze udział w tym samym konflikcie – co jednak z Herą, Afrodytą, Artemidą, Hermesem, Dionizosem i resztą panteonu? Wzieli sobie wolne? Wylegują się na greckiej plaży? Co to, to nie! Dzięki temu rozszerzeniu również oni okażą łaskę najbardziej ofiarnym z graczy.

Dokładniej jedną z 8 łask – inną dla każdego z olimpijczyków. I tak np. Dionizos umożliwi budowę teatru – jokera, zastępując inny budynek na potrzeby wznoszenia Metropolii, Afrodyta podwoi liczbę wojska na jednej z wysp, a Hermes wskaże korzystny szlak handlowy, umieszczając na jednym z pól morza dodatkowy znacznik dobrobytu. Już te trzy pozwalają wywnioskować, jak znaczący może mieć to wpływ a rozgrywkę. Nie będę w tym miejscu zdradzał Wam działania wszystkich z łask, jednak zapewniam, że ich wpływ na rozgrywkę jest bardzo odczuwalny. Również ze względu na drugi z profitów zapewniany przez płytki dodatkowych bogów, są to:

Kapłanki pozwalające na zachowanie figurki mitologicznego stwora na kolejną turę lub pominięcie opłaty za jednego z posiadanych herosów. Pamiętajmy jednak, że by takową pomoc uzyskać kartę kapłanki należy odrzucić. Stąd też użycie jej w odpowiednim momencie może mieć kluczowy wpływ nawet na wynik całej partii (np. wyobraźcie sobie Polifema strzegącego wyspy z Metropolią przez 2 pełne tury).

Mieliście czasem ochotę otworzyć puszkę Pandory, a może marzy się Wam przejażdżka rydwanem Heliosa? Dzięki kartom Magicznych Przedmiotów w Cykladach stanie się to możliwe. Jest ich 10, każdy o innych właściwościach, z których – w  przeciwieństwie do Mitologicznych Stworów – możemy skorzystać niekoniecznie w turze ich zdobycia. Przydatności oferowanych przez nie akcji nie sposób przecenić. Dowolne przegrupowanie wojsk między wyspami, zakaz licytowania konkretnego boga dla groźnego przeciwnika na czas najbliższej tury i wiele innych. Zdecydowanie poczujemy, że mamy do czynienia z potężnymi artefaktami.

Wiecie już, że łaski bogów warte są uwagi, jak więc można je pozyskać? Oczywiście licytując! Na początku każdej rundy – nim zacznie się licytacja – jedna, losowo wybrana płytka łaski, zostaje dołożona obok boga znajdującego się bezpośrednio nad Apollem. Gracz, który zdobędzie jego przychylność pozyska również wskazaną łaskę. Banalne, a w znaczący sposób zmienia rozłożenie akcentów w czasie licytacji, gdyż dla przykładu niechciany w danej rundzie bóg, może znacząco zyskać na atrakcyjności poprzez łaskę otrzymywaną wraz z nim w pakiecie.

„Mitologia grecka – Wydanie drugie, poprawione”

Cyklady postrzegam jako grę pełną – w gruncie rzeczy nie wymagającą dodatku, oferującą sporą regrywalność, emocje podczas każdej partii, a przede wszystkim fantastyczny klimat. Z dokładnie takim podejściem zasiadłem kilka lat temu do pierwszej rozgrywki z wykorzystaniem niniejszego dodatku. Nauczony wcześniejszym doświadczeniem z wszelkiego rodzaju rozszerzeniami produkowanymi do gier FFG, spodziewałem się zbioru mniej lub bardziej ciekawych reguł, w pewnym stopniu rewitalizujących nieco już ograny tytuł.
Cóż, to co zafundował mi duet Cathala – Maublac przewartościowało moje spojrzenie na dodatki jako takie!

Ilość nowych możliwości, jaka kryje się w tym niewielkim pudełku potrafi wprawić w osłupienie. Właśnie dzięki takim perełkom jak Hades potrafię zrozumieć, że dobra gra i dobry dodatek nie muszą posiadać tony komponentów, a zarazem nadal być wartym swej ceny – za mechanikę, za trud i pomysłowość autorów. Nie dziwię się więc, że pierwszy nakład Hadesa wyprzedał się w mgnieniu oka – ten dodatek zwyczajnie mieć wypada, gdyż bez względu na to jakich modułów użyjemy, nasza rozgrywka stanie się zdecydowanie głębsza i wielowymiarowa. Dzięki Hadesowi niemal każda płaszczyzna Cyklad rozciąga przed nami horyzont nowych możliwości. Strategie niegdyś marginalne – teraz rozwijają skrzydła, a te które mogły wydawać się zbyt silne zostają jeszcze skuteczniej zbalansowane.

Podstawowe Cyklady są i nadal będą fantastyczną grą, jednak to Hades pokazuje, że bez zbędnej komplikacji można w obrębie tych samych zasad bawić się na nowo, zupełnie inaczej i prawdopodobnie jeszcze lepiej.

  • WYKONANIE: 10/10

    + ponownie wysoka jakość materiałów

    + ponownie fantastyczna oprawa graficzna – zarówno od strony projektu, jak i ilustracji

    + figurki herosów

    +/- minimalna szansa na uszkodzony okręt w zestawie floty Hadesa

  • MECHANIKA: 9/10

    + modularny system dodatków

    + pogłębione mechanizmy gry podstawowej

    + sporo nowych strategii

    + nadal świetnie się skaluje

    + więcej możliwości „wyjścia z dołka” niż w grze podstawowej

    +/- gra staje się minimalnie bardziej wymagająca

    +/- jeszcze więcej negatywnej interakcji

  • OCENA: 9,5*/10

    Hades to nie tylko fantastyczne dopełnienie Cyklad, to również jeden z najlepiej zaprojektowanych dodatków do gier, jakie dane mi było poznać.

    * ocena Cyklad z wykorzystaniem opisywanego dodatku

Dziękujemy wydawnictwu REBEL.pl za przekazanie dodatku do recenzji.